Ανεκτίμητους θησαυρούς κρύβει η γη της Ηπείρου, χωρίς όμως μέχρι σήμερα να έχουν γίνει σημαντικά βήματα ανάδειξής τους.

Οι όποιες προσπάθειες ενασχόλησης νέων με βιολογικές καλλιέργειες και αρωματικά φυτά ή παραδοσιακές ποικιλίες, είναι συνήθως μεμονωμένες, ενώ όταν δεν υπάρχει σωστή κατεύθυνση και σφαιρική γνώση γρήγορα εγκαταλείπονται.

Μπορεί λοιπόν μέχρι σήμερα πολλά πεδία του πρωτογενούς τομέα να παρέμεναν «αχαρτογράφητα», ωστόσο σημαντικό κενό έρχεται να καλύψει το έργο «Ανάδειξη τοπικών παραδοσιακών ποικιλιών και αυτοφυών οπωροφόρων δέντρων και θάμνων» – EcoVariety, που έχουν αναλάβει το Ινστιτούτο Γενετικής Βελτίωσης και Φυτογενετικών Πόρων – ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, το Τμήμα Γεωπονίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, η εταιρία περιβαλλοντικών μελετών «Συστάδα Ο.Ε.», τα φυτώρια Agriherb και Ε. Βίτσιος, και η εταιρία πληροφορικής Verus+ Ο.Ε., στο πλαίσιο της Δράσης «Ερευνώ-Δημιουργώ-Καινοτομώ» (ΕΠΑνΕΚ – ΕΣΠΑ).

Έρευνα και αξιολόγηση…
Το έργο αφορά στη συλλογή, αναγνώριση, διατήρηση, αξιολόγηση και πιλοτική αξιοποίηση αυτοφυών καρποφόρων θάμνων και τοπικών παραδοσιακών ποικιλιών οπωροφόρων δέντρων.

Ως τοπική ποικιλία ορίζεται ένας δυναμικός πληθυσμός ο οποίος έχει ιστορική προέλευση, διακριτή ταυτότητα και στερείται επιστημονικής βελτιωτικής παρέμβασης.

Οι ποικιλίες αυτές συχνά είναι καλύτερα προσαρμοσμένες στις τοπικές συνθήκες, πιο ανθεκτικές στις ασθένειες και παράγουν καρπούς με μεγάλη διατροφική αξία. Ακόμα, μπορούν να αποτελέσουν μια αναντικατάστατη πηγή γενετικού υλικού για τη βελτίωση καλλιεργούμενων ποικιλιών.

Ωστόσο, λίγα πράγματα έχουν γίνει ακόμα για την καταγραφή, την αξιολόγηση και τη διάσωση τοπικών ποικιλιών οπωροφόρων δέντρων.

Επιτόπια έρευνα σε οκτώ περιοχές
Την ανάγκη αυτή, όπως αναφέρεται σε χθεσινή ανακοίνωση έρχεται να υπηρετήσει το έργο Ecovariety. Η επιτόπια έρευνα πραγματοποιήθηκε σε οκτώ οικολογικά σημαντικές ορεινές περιοχές της χώρας: την Οροσειρά Ροδόπης, τα Πιέρια Όρη, το ορεινό τόξο της Αλμωπίας, τον Γράμμο, την περιοχή Βιτσίου – Πρεσπών, το Εθνικό Πάρκο Βόρειας Πίνδου, τα Τζουμέρκα και τα Θεσπρωτικά όρη.

Με τη βοήθεια των ντόπιων καλλιεργητών, των τοπικών Κοινοτήτων, επιστημόνων και ερευνητών, καταγράφηκαν πάνω από 800 δέντρα, τα οποία -σύμφωνα με τις μαρτυρίες που συγκεντρώθηκαν- ανήκουν σε τοπικές, παραδοσιακές ποικιλίες οπωροφόρων δέντρων.

Τα περισσότερα δέντρα ήταν πολύ μεγάλης ηλικίας, ορισμένα μεγαλύτερης και από έναν αιώνα.

Παράλληλα με τις τοπικές ποικιλίες, το έργο στράφηκε και στα αυτοφυή, καρποφορά είδη, όπως η Αγριοτριανταφυλλιά (Rosa canina), η Κρανιά (Cornus mas), το Σμέουρο (Rubus ideaus), το Μύρτιλο (Vaccinium myrtillus), η Κουφοξυλιά (Sambucus nigra) η Τσαπουρνιά (Prunus spinosa), το ρούδι (Rhus coriaria) και το Αμελαγχές (Amelanchier ovalis). Δασικοί καρποί, όπως αυτοί των παραπάνω ειδών, τονίζεται στην ανακοίνωση έχουν μεγάλη θρεπτική, γευστική ή φαρμακευτική αξία, τόσο που θα άξιζε να χαρακτηριστούν ως υπερτροφές!

Μελέτη σε βάθος…
Μετά την επιτόπια έρευνα, το έργο της ομάδας συνεχίζεται στα εργαστήρια, όπου πραγματοποιείται:

– Γενετική ταυτοποίηση των φυτών που επιλέχθηκαν, ώστε να διακριθούν οι τοπικοί πληθυσμοί και να διερευνηθούν οι φυλογενετικές σχέσεις μεταξύ τους.

– Ανάλυση των καρπών, ώστε να αναδειχθούν τα ιδιαίτερα θρεπτικά και μορφολογικά χαρακτηριστικά των καρπών και να προσδιοριστεί η περιεκτικότητά τους σε αντιοξειδωτικό δυναμικό, φαινολικά συστατικά κ.ά.

– Ανάλυση των φύλλων και ανθών, ώστε να διερευνηθεί η περιεκτικότητά τους σε αρωματικές και φαρμακευτικές ουσίες.

Ταυτόχρονα, με βάση τα συγκεντρωμένα στελέχη από τους τοπικούς πληθυσμούς, οι επιστήμονες που δουλεύουν πάνω στο έργο δημιούργησαν πιλοτικούς αγρούς στις εκτάσεις του ΕΛΓΟ – Δήμητρα, με στόχο την παραγωγή επιλεγμένων στελεχών και την μελέτη των καλύτερων καλλιεργητικών πρακτικών. Με τη βοήθεια των συνεργαζόμενων φυτωρίων αναπαράγονται 10.000 φυτά από τα επιλεγμένα είδη και ποικιλίες, συμβάλλοντας έτσι άμεσα στη διάδοση της καλλιέργειας των ειδών.

Ένας από τους κύριους στόχους του έργου, όπως αναφέρουν, είναι η ανοιχτή δημοσιοποίηση και διάδοση των αποτελεσμάτων και η προώθηση της καλλιέργειας των παραπάνω ειδών. Όλα τα αποτελέσματα της έρευνας μας είναι ελεύθερα διαθέσιμα στην διαδραστική εφαρμογή https://ecovariety.gr/.

Τρία τοπικά εργαστήρια

Σε αυτό το πλαίσιο, όσον αφορά την Ήπειρο στο τριήμερο 3-5 Σεπτεμβρίου θα πραγματοποιηθούν τρία τοπικά εργαστήρια σε χωριά της Ηπείρου και συγκεκριμένα:

-Παρασκευή 3 Σεπτεμβρίου, Μονολίθι Δήμου Βορείων Τζουμέρκων, Κεντρική Πλατεία

-Σάββατο 4 Σεπτεμβρίου, Βίτσα Ζαγορίου, Αυλή Δημοτικού Σχολείου (Κεντρική Πλατεία)

-Κυριακή 5 Σεπτεμβρίου, Βουργαρέλι Δήμου Κεντρικών Τζουμέρκων, Κεντρική Πλατεία (με την υποστήριξη του Δήμου Κεντρικών Τζουμέρκων).

Στα εργαστήρια θα παρουσιάσουν το έργο Ecovariety και τα αποτελέσματα του οι κ. Γιώργος Πατακιούτας, Αν. Καθηγητής στο Τμ. Γεωπονίας και Νίκος Νικήσιανης, Δρ. Οικολογίας. Την Παρασκευή 3 Σεπτεμβρίου, στο Μονολίθι, θα μιλήσει και ο εκπαιδευτικός Βαγγέλης Τούλης, με θέμα την Κρανιά.

Και τις τρεις ημέρες θα μοιραστεί μικρός αριθμός από τα οπωροφόρα δενδρύλλια που αναπαράχθηκαν μέσω του έργου. Τα εργαστήρια ξεκινούν στις 7 μ.μ.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here