Πέρασαν 140 χρόνια από την ημέρα που η Άρτα έγινε τμήμα του ανεξάρτητου Ελληνικού κράτους.

Η 24η Ιουνίου 2021, είναι ημέρα μνήμης, ημέρα χαράς, ημέρα γιορτής για όλους τους Αρτινούς. Μιας γιορτής που θα έφερνε στη μνήμη όσων γνωρίζουν και θα καθιστούσε γνωστά σε όσους δεν γνωρίζουν τα ιστορικά γεγονότα εκείνης της εποχής, μιας γιορτής που έμελλε να γίνει στα πλαίσια των εκδηλώσεων για τα 200 χρόνια από την Επανάσταση του 1821, και θα περιελάμβανε την αναπαράσταση της παράδοσης της πόλης από τον Τούρκο κατακτητή στον Ελληνικό στρατό και που τελικά ακυρώθηκε……

Επιχειρούμε μια αναφορά στα ιστορικά γεγονότα εκείνης της περιόδου… αλλά και της ημέρας, όπως καταγράφονται στις πηγές και που μας δίνουν συγκλονιστικές εικόνες του λαού και των ηγετών του.

Η επιμέλεια των κειμένων είναι της Ζωής Μπαρτζώκα απο το Πολιτιστικό Σύλλογο Άρτας «Ο ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ»

“Tι αναζητώ;

Τί ψάχνω να ανασύρω από τα χώματα και την πέτρα, από τον στεγνωμένο πηλό των καιρών στα ακατοίκητα σοκάκια της Άρτας;

Τί αναζητώ;

Ώρες του σούρουπου, που μυρίζουν καμένο ξύλο και ξεραμένες φλούδες πορτοκαλιών, που μυρίζουν οδύνη.

Νύχτες γυμνές από μνήμη που αποπνέουν κίτρο και νεράντζικαι σβησμένο φούρνο.

Τί ψάχνω;………………” (Ντ. Δημόπουλος)

Ήταν 24 του Ιούνη του 1881, απομεσήμερο και μέρα γιορτής των προγόνων μας.

Έφτασε το πλήρωμα του χρόνου. Ο μικρός, αγράμματος, φτωχός και κατατρεγμένος λαός τούτης της πόλης που πάλεψε για τη λευτεριά του, έβλεπε το όνειρο να πραγματοποιείται.

Μοναδικό του εφόδιο…..”Της καρδιάς το πύρωμα”!

Ένας λαός που στους 4 αιώνες σκλαβιάς δεν ξέχασε ότι κουβαλούσε στις πλάτες του την τιμή και το βάρος ενός μεγάλου πολιτισμού και μιας μεγάλης ιστορίας.

Στις 12 Μαΐου 1881, οι αντιπρόσωποι των Δυνάμεων και της Υψηλής Πύλης υπέγραψαν τη σύμβαση στην Κωνσταντινούπολη. Στις 20 Ιουνίου ο Πρεσβευτής της Ελλάδας Ανδρέας Κουντουριώτης και ο Πρωθυπουργός της Τουρκίας Μαχμούτ Σερβέρ Πασάς υπέγραψαν το ίδιο κείμενο ως ελληνοτουρκική σύμβαση, σύμφωνα με την οποία παραχωρούνταν στο ελληνικό κράτος η Θεσσαλία εκτός της Ελασσόνας και η περιοχή της Άρτας. Αντί για τον Καλαμά, η γραμμή είχε τραβηχτεί πάνω στον Άραχθο, πολύ πιο νότια από το αρχικό σημείο.

Οι Τούρκοι και μετά τη συμφωνία αντιδρούν. Προωθούν μονάδες στο Πέτα και τον Άννινο, για να εμποδίσουν την κατάληψη της Άρτας. Επεμβαίνουν οι πρεσβευτές των Μ. Δυνάμεων και ο διοικητής της επαρχίας Χατζή Εμίν Πασάς, αρχίζει τις διαδικασίες εκκένωσης της περιοχής. Ο δρόμος για την απελευθέρωση της Άρτας άνοιξε. Αλβανοί στρατιώτες δεν πειθαρχούν και λεηλατούν χωριά των Ραδοβυζίων.

Στην Άρτα έξω από το κάστρο σφάζουν ιερέα της πόλης και ετοιμάζουν λεηλασίες και πυρπολήσεις πριν την αναχώρηση. Υπό την επίβλεψη όμως του Χατζή Εμίν Πασά τα έκτροπα αποφεύγονται και η αποχώρηση στρατού και πολιτών γίνεται ομαλά ενώ ξεκινά η κατάληψη από τον ελληνικό στρατό..

Στις 20 Ιουνίου οι κάτοικοι υποδέχονται με ενθουσιασμό στη γέφυρα, επιτροπή οροθέτησης και επίβλεψης της παράδοσης της πόλης, από εκπροσώπους των Μ. Δυνάμεων, Ελλήνων και Τούρκων. Ο στρατηγός Σαπουτζάκης παραμένει στην πόλη ενώ ο Σκαρλάτος Σούτσος επιστρέφει στον Άννινο για να ετοιμάσει την είσοδο του στρατού. Την παραμονή 23 Ιουνίου, καταλαμβάνεται το Δημαριό. Και ο Σουρής γράφει:

“Ημέρωσε ο Τούρκος,

τ’ ανήμερο θεριό

κι εγώ χαρά γεμάτος

φωνάζω «Ε Μαριώ,

καιρός να τραγουδούμε…

Εμπήκαν οι στρατοί μας

μέσα στο Δημαριό…

Κέρνα κρασί να πιούμε».

Στις 23 Ιουνίου 1881 η Άρτα ελευθερώνεται από τον τουρκικό ζυγό.

24 Ιουνίου 1881

Η πολυπόθητη μέρα έφθασε . Η πόλη ερημώνεται. Όλοι εξέρχονται για την υποδοχή του στρατού προς την είσοδο της πόλης και σε μήκος αρκετών χιλιομέτρων. Η επίσημη υποδοχή γίνεται στο ύψος των Αγίων Θεοδώρων με το στήσιμο αψίδας. Εκεί συγκεντρώνεται το μεγάλο πλήθος υπό το δήμαρχο Αντωνόπουλο, το μητροπολίτη Άρτας Σεραφείμ Ξενόπουλο και όλο τον κλήρο. Στις 2.30′ το μεσημέρι εισέρχεται το πρώτο τμήμα στρατού για την παραλαβή του φρουρίου και άλλων δημόσιων κτηρίων.

Στις 4μ·μ· εισέρχεται ο στρατηγός Σκαρλάτος Σούτσος με μια από τις δυο μπάντες μουσικών που τον ακολουθούν. Παραζάλη ενθουσιασμού. Ζητωκραυγές, κλάματα, εναγκαλισμοί.

Ο μητροπολίτης Σεραφείμ λέει στο στρατηγό:

«Ευφράνθητε ουρανοί, Σαλπίσατε τα θεμέλια της γης, βοήσατε τα όρη ευφροσύνην».

Ο στρατηγός απαντά:

«Σεβασμιώτατε εν ονόματι της Α, Μ. του βασιλέως των Ελλήνων Γεωργίου του Α’ καταλαμβάνω την Άρταν».

Ο μητροπολίτης απαντά με τον ΥΜΝΟ ΣΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ:

“Λαοί Άρτας θιασώται της σεμνής ελευθερίας

παρά πατρικής τω όντι Κυβερνήσεως αίσιας.

Προσδοκώντες αδιστάκτως αυτής τας λαμπράς ημέρας

τας δια την ευνομίαν αληθώς ευτυχεστέρας”.

Ακολουθεί προσφώνηση του δημάρχου Αντωνόπουλου.

«Τα δεσμά της δουλείας εθραύσθησαν. Η Άρτα, πόλις ιστορική, ρίπτεται ελευθέρα εις τας αγκάλας της μητρός, εν Ηπείρω ο κατακτητής συνεσπειρώθει πλέον»,

Σύμφωνα με τον Φώτη Βράκα «Στη σημερινή οδό ..…. στο κτήριο όπου σήμερα στεγάζεται ο Σύλλογός ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ έγινε η παράδοση της πόλης. Οι Οθωμανοί έθεσαν αίτημα να μην ριφθούν κανονιοβολισμοί όταν υφωθεί η σημαία πράγμα που έγινε». «Περίπατος στην οθωμανική Άρτα 1449 – 1881» σελ. 179.

Το γεγονός της ένωσης της Άρτας γιορτάζεται και στην Αθήνα με φωταγωγήσεις και παρελάσεις γιατί η προσάρτηση της Θεσσαλίας θα γίνει 40 μέρες αργότερα. Στις 28 Ιουνίου γίνεται μεγάλη δοξολογία εντός του φρουρίου της ΑΡΤΑΣ για επισφράγιση της ένωσης με τη μητέρα Ελλάδα,

Στις 16 Αυγούστου ορκίστηκαν οι κάτοικοι της Άρτας τον όρκο του Έλληνα πολίτη. Στο τέλος του Αυγούστου γίνεται απογραφή των κατοίκων της πόλης και βρέθηκαν 4.328 Χριστιανοί, 617 Ισραηλίτες και 45 Οθωμανoί.

Όμως τα βάσανα των Αρτινών και μετά την απελευθέρωση δεν τέλειωσαν. Η πόλη ασφυκτιά, καθώς το θρυλικό γεφύρι της δεν ενώνει πια τις δύο ελεύθερες όχθες του ποταμού, αλλά χωρίζει το Ελληνικό από το Τούρκικο, αφού στη μεσιανή καμάρα του, τη στοιχειωμένη, έβαλαν το σύνορο – σημαδιακή πράγματι σύμπτωση. «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι» οι Αρτινοί για να επιβιώσουν «ξενοδουλεύουν» στα χωράφια του τούρκικου ακόμη κάμπου τους.

Σαν παραμεθόρια λοιπόν περιοχή που ήταν η Άρτα τότε, έπεσε σ’ αυτή το βάρος και όλων των μετέπειτα απελευθερωτικών αγώνων κατά των Τούρκων και όχι μόνο. Έτσι τη βρίσκουμε να μάχεται κατά των Τούρκων στο Γρίμποβο το 1897, να έχει ένα εντυπωσιακό παρόν στον Α΄ Βαλκανικό πόλεμο, και το κυριότερο, να διεκδικεί ένα μεγάλο μερτικό απ’ τη δόξα της απελευθέρωσης των Ιωαννίνων.

 

Πηγές :

1. Σεραφείμ Ξενόπουλος, “Ιστορικόν Δοκίμιον περί Άρτης και Πρεβέζης”.

2. Χρυσόστομος Μποκογιάννης από το 1821 ως το 1881, εφημερίδα “Η ΓΝΩΜΗ”.

3. Φώτης Βράκας «Περίπατος στην Oθωμανική Άρτα 1449 – 1881 και από την απελευθέρωση 1881 – 1897»

 

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ